TEKİRDAĞ – Marmaraereğlisi kıyısında yıllardır “NATO Limanı” diye bilinen, tamamlanmadan atıl kalan Çeşmeli Liman Sahası için özelleştirme sürecinde kritik aşamaya geçildi. Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın yürüttüğü süreçte, limanın işletme hakkının 45 yıl süreyle devri için ihale takvimi işletiliyor. Resmî duyurularda son teklif verme tarihi 25 Mart 2026 Çarşamba saat 17.30 olarak yer alıyor.

Bölge halkı ve çevre örgütleri ise ihalenin “yatırım ve istihdam” başlığıyla sunulmasına rağmen, kıyı ekosisteminden deprem riskine, turizmden kimyasal depolama tartışmalarına kadar pek çok başlıkta şeffaflık ve kamu yararı çağrısı yapıyor.

İhale neyi kapsıyor: kara ve deniz dahil dev alan

Tanıtım dokümanlarında Çeşmeli Port’un kara ve deniz alanı toplamının yaklaşık 1 milyon 500 bin metrekare olduğu, planlanan kullanımın konteyner, Ro-Ro, genel kargo, dökme ve sıvı yük gibi çok amaçlı bir liman işletmeciliğine açık kurgulandığı belirtiliyor. Proje dosyalarında, sahada bütüncül liman altyapısının bulunmadığı; geçmişte başlayan işlerin ise tamamlanmadığı vurgulanıyor.

Saha için öne çıkarılan argümanlar arasında İstanbul’a yakınlık, Çorlu bağlantısı, OSB hinterlandı ve kara-demiryolu bağlantısı potansiyeli de yer alıyor.

“Peşin satış” değil, yıllık işletme hakkı bedeli ve uzun ödeme planı

İhale yöntemi “işletme hakkı devri” olarak tanımlanıyor. Duyurularda tekliflerin ABD doları cinsinden “yıllık işletme hakkı bedeli” üzerinden alınacağı; 45 yıl için tek seferde toplu ödeme yerine, sözleşme sistematiğinde ödemelerin uzun vadeye yayıldığı bir model öngörüldüğü kaydediliyor.

Ayrıca ihaleye girmek isteyen yatırımcılar için ihale doküman bedeli 150 bin, geçici teminat bedeli 70 milyon olarak ilan edildi. İhaleyi kazanan işletici için bir başka yükümlülük de yıllık net satış hasılatının yüzde 5’inin Türkiye Denizcilik İşletmeleri’ne ödenmesi şeklinde duyuruldu.

10 yıl şartı: “Yeni liman tesisi inşa edilecek”

Resmî bilgilendirmelerde, ihale sürecinin “yatırım projesi” niteliği taşıdığı belirtilerek, sahada azami 10 yıl içinde yeni bir liman tesisinin inşa edilmesi şartının yer aldığı ifade ediliyor. Bu yönüyle süreç yalnızca “işletme” devri değil; kıyı hattında yeni bir endüstriyel ölçeklenme anlamına geldiği için tepkilerin ana eksenini oluşturuyor.

Trakya Politik daha önce uyardı: “Kimyasal depolama” kaygısı büyüyor

Trakya Politik’in daha önce gündeme taşıdığı üzere, aynı bölgede limanla birlikte kimyasal depolama ve ağır sanayi baskısı tartışmaları da yeniden ısınmış durumda. Yöre halkı, Marmara kıyısının taşıma kapasitesinin zaten zorlandığını; yeni bir liman ölçeklenmesiyle beraber trafik, emisyon, koku, sızıntı ve deniz kirliliği risklerinin artacağını savunuyor.

Özellikle Marmara Denizi’nin hassas ekosistemi, bölgenin turizm karakteri ve yakın çevredeki yerleşimler dikkate alındığında, “büyüme” anlatısının ÇED süreçleri, deprem-zemin gerçekliği ve acil durum planları olmadan ikna edici olamayacağı dile getiriliyor.

Siyasetten tepkiler: “Tekirdağ kimyasal depolama sahası değil”

CHP Tekirdağ Milletvekili Nurten Yontar’ın da kamuoyuna yansıyan açıklamalarında, Tekirdağ’ın çevre yükünün daha da artmaması gerektiği, kentin kimyasalla anılan bir imaja sürüklenmemesi gerektiği vurgulandı. Yontar, Tekirdağ’ın yüksek katma değerli üretim, temiz teknoloji ve AR-GE ekseninde büyümesi gerektiğini ifade etti.

Gözler 25 Mart’ta: Bölge ne istiyor?

Sahadan yükselen talep özetle şu başlıklarda toplanıyor:

• İhale şartlarının, imar planı hükümlerinin ve yatırım yükümlülüklerinin tüm ayrıntılarıyla kamuoyuna açık anlatılması
• ÇED ve risk analizlerinin “sonradan” değil, kararın merkezinde ele alınması
• Kıyı kullanımının turizm, balıkçılık ve yaşam alanlarıyla çatışmayacak şekilde sınırlandırılması
• Deprem-zemin ve acil durum kapasitesinin bağımsız raporlarla tartışılması
• Yerel yönetimler, meslek odaları ve yurttaşların katılımıyla izleme mekanizması kurulması

Trakya Politik, sürecin hem ihaleye giden teknik boyutunu hem de Marmaraereğlisi-Çeşmeli hattında yükselen toplumsal itirazı izlemeyi sürdürecek.

Aksun: “Sığ deniz, büyük yük limanını kaldırmaz; kıyı kazaya açık”

ekirdağ Kent Konseyi Yürütme Kurulu üyesi ve çevre aktivisti Özgür Aksun, “Çeşmeli Port” ihalesiyle gündeme gelen proje hakkında yaptığı açıklamada, bölgenin jeofizik ve oşinografik koşullarının büyük tonajlı bir yük limanına uygun olmadığını vurguladı.

Aksun, Marmaraereğlisi kıyısının “sığ deniz” karakteri taşıdığını belirterek, “Bölgede sığ deniz reaksiyonu var; denizin debisi ve akış rejimi büyük yük gemilerinin emniyetli şekilde demirlemesine, manevra yapmasına elverişli değil. Bu koşullarda oluşabilecek kazalarda kıyı şeridi ağır zarar görür” ifadelerini kullandı.

Projenin “kamu yararı” açısından yeniden ele alınması gerektiğini söyleyen Aksun, liman sahasının farklı bir vizyonla Tekirdağ’a kazandırılabileceğini dile getirdi: “Burası yük limanı yerine yat limanı, karavan kamp alanı olabilir. Millet bahçesine dönüştürülerek turizme kazandırılabilecek, halka açık bir yaşam alanı olarak değerlendirilebilecek bir yerdeyiz. Böyle bir alan rant odaklı değil, kümülatif etkileri gözeten ve toplumsal faydayı önceleyen bir yaklaşımla planlanmalı. Kişi odaklı değil, kümülatif düşünmek gerekir.”