Güneş Gürseler’in güçlü hukukçu kimliği bir yana, kendisinin hayatı yalnızca dava dosyalarından okunmaz. Kentin rüzgârından, adliye koridorlarının sesinden, Meclis’in ağır gündeminden, baro kürsüsündeki tartışmalardan okunur. Güneş Gürseler’in hikâyesi, Tekirdağ’ın gündelik gerçekliğinden başlayıp Ankara’ya uzanan hukuku “meslek”, siyaseti “unvan” diye değil, sorumluluk diye gören bir ömrün belgeselidir.

Geçtiğimiz günlerde Ak Parti Tekirdağ Milletvekili Mestan Özcan’ın milletvekili maaşını az bulması üzerinden yürüyen siyasi tartışmalar başka bir konuyu daha beraberinde getirdi: “Bir milletvekili nasıl davranmalıdır?”

Trakya Politik olarak Mestan Özcan’ın ne kadar maaş alıp almadığından ziyade Meclis’te ne işe yaradığı sorusunun daha önemli olduğunu düşünüyoruz. 80’li yılların efsanevi Tekirdağ Milletvekili Güneş Gürseler de öyle düşünmüş olacak ki kendi milletvekilliği döneminde yaptığı işlerin listesini içeren bir arşivi sosyal medyada paylaşıma açtı.

Bu paylaşıma ve mevcut milletvekillerinin bugün Meclis’te ne yaptığına sonda geleceğiz. Ancak Tekirdağ’a yakışan bir milletvekilinin nasıl olması gerektiğine Güneş Gürseler’in hayatını anlatarak başlamak daha yerinde olacaktır. Hazır mısınız? İşte ihtiyar delikanlı Güneş Abi’nin hayatından kesitler…

Rüzgârın şehri ve ağırbaşlı bir isim

Tekirdağ’da sabah, denizden gelen rüzgârla başlar. Sahil yolunda yürüyen o rüzgâr, çarşının sesini, adliyenin telaşını, esnafın kapı açışını birbirine karıştırır. Şehir uyanırken bazı isimler de uyanır; sadece mesaiye değil, kentin ortak aklına ve vicdanına da çıkarlar. Güneş Gürseler, her şeyden önce bu isimlerden biri olarak anılır.

Onu tanıyanların dilinde aynı cümle dolaşır: “Sözünü tartarak söyler.” Bu, güçlü bir karakter tarifidir. Çünkü Gürseler’in dünyasında sözcükler bir taahhüttür. Hızlı konuşanların çağında ağır konuşmak kolay değildir. Hele ağır konuşup doğru yerde susabilmek… İşte bu, ancak ömür boyu taşınan bir disiplinle mümkün olur.

Her şey 17 Aralık 1951’de başladı

Güneş Gürseler, 17 Aralık 1951’de İstanbul’da doğar. Hayatın ilk sayfası büyük şehirde açılır ama hikâyenin yönü Trakya’ya, Tekirdağ’a döner. Bazı insanların kaderi, doğdukları yerin değil, kök saldıkları yerin rüzgârıyla yazılır. Gürseler’in hayatında da asıl ritim, Tekirdağ’ın gündelik gerçekliğiyle kurulacaktır.

Tekirdağ Namık Kemal Lisesi’nden 1968’de mezun olur. Ardından İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi gelir. 1973’te biten o eğitim, yalnızca bir diplomanın kazanılması değil, hayata karşı da bir bakışın, bir duruşun yerleşmesidir. Çünkü Gürseler’e göre hukuk, sadece maddeleri ezberlemekten ibaret değildir. Güneş Abi’ye göre hukuk, adalet fikrinin ağırlığını taşımayı öğrenmektir. Bu ağırlık yıllar içerisinde Güneş Gürseler’de sıcak, kararlı ve ciddi bir tutuma dönüşür.

Tekirdağ’da avukatlık: Dosyaların arkasındaki vicdan

1974, Tekirdağ’da serbest avukatlığa başladığı yıldır. Bu tarih, onun hikâyesinde bir eşik gibidir. Artık teorinin değil, hayatın içindedir. Adliye koridorları, dışarıdan bakınca bir prosedür alanı gibi görünür, içeriden bakıncaysa insanların umutlarının yürüdüğü uzun bir geçittir. Her dosya, bir hayatı taşır. Her karar, bir evin içine girer. Her cümle, bir ailenin kaderine dokunur.

Gürseler’in avukatlığı, “dosya” ile sınırlı kalmayan bir avukatlıktır. Onu anlatanlar, bilgisine olduğu kadar meslek ahlakına da vurgu yapar. Çünkü bazıları kanunu bilir; bazıları kanunun ruhunu taşır. Bu ruh, çoğu zaman en zor anlarda kendini ele verir. Kendini nasıl mı ele verir? Haksızlık karşısında geri adım atıp atmayacağınız veya sessiz kalıp kalmayacağınız yerde ele verir.

Baro kürsüsü: Kurum inşa eden yıllar

Tekirdağ Barosu, Güneş Gürseler’in hayatındaki en önemli dönemeçlerden biridir. Bir kentin hukuk nabzı baroda atar. Gürseler’in hikâyesinde baro, bir “görev yeri” değil, bir “kurum inşası” alanıdır. Uzun yıllar Tekirdağ Barosu’nda sorumluluk üstlenir; genel sekreterlikten başlayıp baro başkanlığına uzanan bir çizgide, mesleğin itibarını ve etik omurgasını diri tutmaya çalışır. Baro yönetimindeki yıllar, dışarıdan “idari görev” gibi görülebilir; oysa içeriden bakınca bir şehrin adalet duygusuna bekçilik etmektir.

Kimi dönemler gürültülüdür; hukuk dünyasının tartışmaları sertleşir, toplumsal iklim gerilir. Böyle zamanlarda bir kurumun dili önem kazanır. Gürseler’i anlatanlar, onun dilinde kişiselleştirmeden konuşabilen, meseleyi dağıtmadan toparlayabilen bir ağırlık olduğunu söyler. Bu ağırlık, adaletin gerektirdiği soğukkanlılıktır ama aynı zamanda vicdanın sıcaklığıdır.

Siyaset: Temsil değil, halkın taşınması gereken yüküdür Güneş Abi için…

Gürseler’in siyasetle ilişkisi, bir anlık parıltı ya da dönemsel heves değildir. Gençlik yıllarında başlayan siyasal çalışmalar, zamanla “memleket meselesine temas etme” sorumluluğuna dönüşür. Bu çizgi, 1987-1991 arasında Tekirdağ Milletvekili olarak TBMM’de yer almasıyla ulusal ölçekte görünür olur.

Belgeselin Ankara bölümü burada başlar: Meclis’in ağır havası, komisyonların uzun geceleri, memleketin üst üste gelen gündemleri… Bazıları siyaseti bir sahne gibi görür. Gürseler’in hikâyesinde ise siyaset sahne değil, yük gibidir. Halkın omuzlanılması gereken o ağır yükü… Tekirdağ’ın sesi Ankara’da duyulsun diye değil; Tekirdağ’ın meselesi Ankara’da çözülsün diye konuşmak, koşuşturmak… İşte bu fark, bir siyasetçiyi yalnızca “görünür” değil “etkili” kılar.

Çevre duyarlılığı: Ömrünün en kıymetli anlarını vakfeder

Gürseler’in hayatında çevre, bir yan tema değildir. Birçok insan için çevre, konuşulup geçilen bir başlık olabilir; ama onun çizgisinde çevre, ertelenemeyen bir sorumluluktur. Çünkü doğa, insan gibi sabretmez. Toprak, “sonra”yı sevmez. Su, ihmale alışmaz. Hava, yok sayılmayı affetmez.

Bu yüzden çevre konusundaki ısrarı, onun portresinde belirleyici bir renk olarak durur. Çevre duyarlılığını romantik bir “doğa sevgisi”ne indirgemez. Doğa savunusu toplumsal bir görev, hukuki bir bilinç ve kamusal bir uyarı olarak ele alır. Gürseler’i anlatanlar, bu yönünü “bir karakter çizgisi” diye tarif eder. Bir kez doğru bildiği yola girdi mi, o yolun sorumluluğunu yarına bırakmaz.

Devlet tecrübesi: Sessiz işlerin güçlü etkisi

Meclis yıllarından sonra, devlet tecrübesinin daha sessiz ama etkili bir alanında da görevler üstlenir. Bu tür görevler, kameranın kolay kolay sevmediği sahnelerdir. Gösterişi azdır, alkışı azdır. Ama devletin karar mekanizmalarının içinde, doğru sözü doğru zamanda söylemek bazen en yüksek kürsüden konuşmaktan daha önemlidir. Gürseler’in bu dönemine dair anlatılanlar, onun aynı çizgiyi koruduğu yönündedir. Kişi merkezli değil ilke merkezli; günü kurtaran değil yön gösteren insan olmuştur her zaman Güneş Gürseler.

Türkiye ölçeği: Meslek örgütü hafızası

Tekirdağ’daki kurumsal tecrübe, zamanla Türkiye ölçeğine taşınır. Meslek örgütlerinde üstlendiği sorumluluklar, onun “hukukçuluk” kimliğini yalnızca bireysel başarıdan çıkarıp kurumsal bir hafızaya dönüştürür. Mesleğin itibarı, hukuk kültürünün dili, avukatlık etiğinin korunması… Bunlar, vitrine konan başarılar değildir. Bu ağır ağır nakış gibi işlenen kazanımlar arka planda yürütülen, ama toplumun adalet duygusunu ayakta tutan işlerdir.

Ekran ve kamu dili: Anlatmak da bir sorumluluk

Gürseler’in portresini güçlendiren ayrıntılardan biri de, kamuya dönük anlatı üretme yönüdür. Ekran karşısında konuşmak, herkese kolay gelir ama meseleleri sığlaştırmadan anlatmak kolay değildir. Gürseler’in dilinin ayırt edici yanı, ne kuru bir akademik sertliğe sapması ne de polemikle dağılmasıdır. Daha çok, “gerçek budur, sorumluluk da budur” diyen bir ağırlığı vardır. Bu ağırlık, onu sadece “konuşan” değil “uyaran” bir figüre dönüştürür.

Tekirdağ’a dönen iz

Belgeselimiz, başladığı yere dönerek biter: Tekirdağ’a. Çünkü bazı hayatlar, gittikleri yerlerle değil, döndükleri yerle anlam kazanır. Güneş Gürseler’in hikâyesi, bir şehrin rüzgârından doğup Meclis’in gündemine uzanan, baro kürsüsünde kurumsallaşan, çevre duyarlılığıyla vicdan hattına dönüşen bir yürüyüştür.

Bu yürüyüşte parlayan şey, unvanların sıralanışı değildir. Parlayan şey, aynı çizgide kalabilme gücüdür. Zaman değişirken, gündemler akıp giderken, kalabalıkların sesi yön değiştirirken… Bir insanın “ilke” dediği yere tutunabilmesi nadir bir meziyettir. Güneş Gürseler’i “muhteşem” kılan da tam burada başlar: Başarı kadar, süreklilik; ün kadar, sorumluluk; söz kadar, duruş.

Güneş Gürseler, bugünün Ak Parti milletvekillerine tokat gibi bir yanıttır!

Güneş Gürseler’in hayatı, günümüzde kendisine milletvekili görevi yükleyebilenlere tokat gibi bir yanıt değil mi?

Hayattan, sanattan, politikadan, edebiyattan ne anlar günümüz milletvekili? Ne mi anlar? Anlamayanlar için yanıt aşağıdaki gibidir:

Geçtiğimiz yıl Meclis Genel Kurulunda Tekirdağ hakkında verilen önerge sayısı ve yaptığı konuşma:

Mestan Özcan: 1 – 0

Gökhan Diktaş: 0 – 0

Çiğdem Koncagül: 0 – 0

Tekirdağ’a yakışan milletvekili nasıl olmalı mı demiştiniz?

SHP TEKİRDAĞ MİLLETVEKİLİ GÜNEŞ GÜRSELER’İN
TBMM 18. DÖNEM 1. ve 2. YASAMA YILI ÇALIŞMALARI:

YASA TEKLİFLERİ:

1. “657 Sayılı Devlet Memurları Yasasının 1897 Sayılı Yasa ile Değişik, Sınıflarla İlgili 36.ncı Maddesinin, Emniyet Hizmetleri Sınıfı ve Yardımcı Hizmetler Başlığını Taşıyan VII.nci ve VIII.nci kısımlarının Değiştirilmesine İlişkin Yasa Teklifi”
   Bu teklif ile polis memurları ile bekçiler arasındaki haksız ayrımın giderilmesi amaçlanmıştır.
2. “3860 Sayılı Yardım Toplama Yasası ile 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Teşvik Yasasının bir kısım maddelerinin değiştirilmesine, yürürlükten kaldırılmasına ve yeni maddeler eklenerek, her nevi fitre, zekat, kurban derileri ve bağırsak yardımları toplama yetkisinin Türk Hava Kurumu’na verilmesine ilişkin Yasa Teklifi”
3. “Medeni Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine İlişkin Yasa Teklifi”
   Bu teklif ile Medeni Kanunun sağ kalan eşin intifa hakkını düzenliyen hükümleri değiştirilmekte ve intifa hakkı kaldırılmak istenmekte ayrıca aynı yasanın 159. maddesinin değiştirilmesiyle karının çalışmasının kocanın iznine bağlı olmaktan çıkarılması düzenlenmektedir.
4. “2559 Sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Yasasına bir Madde eklenmesine ve 466 Sayılı Yasa Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkında Yasanın 1.Maddesinin 7.Bendinin Değiştirilmesine İlişkin Yasa Teklifi”
   Bu teklif İstanbul Milletvekili Mustafa Timisi ile birlikte hazırlanmıştır. Polisin yakaladığı ya da gözaltına aldığı kişilerin yargıç önüne çıkarılıp tutuklanmalarına karar verilmeden önce kimliklerinin açıklanmasını ve basın, radyo ve televizyonda teşhirini önleme amacıyla ilgili yasalarda yapılması istenen değişiklikleri düzenlemektedir.
5. “3266 Sayılı Yasa İle Değişik 1117 Sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu ve Türk Ceza Kanunun 426, 427 ve 428. Maddelerine Göre Verilen Cezaların Affına İlişkin Yasa Teklifi”
6. “2972 Sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun Bazı Maddelerini Değiştiren 3469 Sayılı Kanunun Geçici Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına ve Mahalli İdareler Genel Seçimi Tarihinin Belirlenmesine İlişkin Yasa Teklifi”
7. “Af Yasa Teklifi”

SORU ÖNERGELERİ:

1. “29 Kasım seçimlerinden sonra kurulan yeni Bakanlar Kurulunda görev alamıyan eski bakanlara lojman ve makam arabası tahsisi yapılıp yapılmadığı hakkında” Başbakan’dan SÖZLÜ soru.
2. “3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Yasası gereğince bugüne kadar yapılan para ve eşya yardımlarının illere göre dağılımı hakkında” Devlet Bakanından YAZILI soru.
3. “24 Ocak Kararlarının sekizinci yılında ulaşılan enflasyon hızının nedenleri hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
4. “Piyasaya sürülen radyasyonlu çay miktarı, bunların piyasaya sürülmesinden ve vatandaşlarda bu nedenle ileride meydana gelebilecek sağlık bozukluklarından kimlerin sorumlu olduğu hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
5. “Kurban derisi, fitre ve zekat toplama yetkisinin Türk Hava Kurumundan alınıp Sosyal Dayanışma Vakıflarına verilmesiyle ortaya çıkan durum, THK nun zararı, iki dönem arasındaki fark ve bu durumun düzeltilmesinin düşünülüp düşünülmediği hakkında” Devlet Bakanından SÖZLÜ soru.
6. “Trakya’da buğday ürününde 1987 yılında meydana gelen süne zararı ve aynı zararla 1988 yılında da karşılaşılmaması için hangi tedbirlerin alındığı hakkında” Tarım Orman ve Köyişleri Bakanından YAZILI soru.
7. “Kanuni Sultan Süleyman Sergisinin Londra’daki açılışının Başbakanı temsilen SEMRA ÖZAL tarafından yapılmasının nedeni, bu seyahat sırasında yapılan masrafların nereden karşılandığı hakkında” Başbakan’dan SÖZLÜ soru.
8. “Trakya Yağlı Tohumlar Tarım satış Kooperatifleri Birliği tarafından 1987 yılında üreticiden alınan ayçiçeğine fiyat farkı uygulanıp uygulanmayacağı ile Trakya Birlik’in diğer çalışmaları hakkında” Tarım Orman ve Köyişleri Bakanından SÖZLÜ soru.
9. “Şarköy Balıkçı Barınağı inşaatının neden yarım bırakıldığı ve ne zaman tamamlanacağı hakkında” Ulaştırma Bakanından YAZILI soru.
10. “Orman Genel Müdürlüğünce kişi ve kuruluşlara ön tahsis ve kesin tahsisi yapılan yerlerden hangilerinin Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilen alanlar içinde kaldığı, kimlere ve kaç yıllığına tahsis edildikleri hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
11. “Çerkezköy Endüstri Meslek Lisesi inşaatının ne zaman bitirilip öğretim ve eğitime açılacağı hakkında” Milli Eğitim Bakanından SÖZLÜ soru.
12. “Çerkezköy SSK Dispanseri inşaatının ne zaman bitirilip çalışmaya başlayacağı hakkında” Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanından YAZILI soru.
13. “Tekirdağ, Saray İlçesi Edir Köyündeki linyit işletmesinin yarattığı sorunlar hakkında” Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanından YAZILI soru.
14. “Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından kiralanan kamyonlar hakkında” Tarım Orman ve Köyişleri Bakanından YAZILI soru.
15. “Tekirdağ Merkez İnecik Köyünde alt geçit yapılması konusunda” Bayındırlık ve İskan Bakanından YAZILI soru.
16. “Bezm-i Alem Üniversitesi’nin hukuki dayanağı hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
17. “Yurt dışından çöp ithali konusunda resmi izin verilip verilmediği hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
18. “Bezm-i Alem Üniversitesinde sözleşmeli olarak çalıştırılmak istenen personelin statüsü ve sözleşmeler hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
19. “Toprak Mahsulleri Ofisi’nin Tekirdağ’da yaptırdığı silolar hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
20. “Radyasyon yayan cihaz bulunduran işyerlerinde çalışan işçilerin sağlık durumları hakkında” Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanından YAZILI soru.
21. “Türkiye’de kurşunsuz benzin kullanımına ne zaman geçileceği ve araçların fenni muayeneleri hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
22. “Çevre Korunması Yönünden Tehlikeli ve Zararlı Maddelerin İthallerinin Kontrolü Hakkındaki Tebliğ’in neden iptal edildiği ve yenisinin neden çıkarılmadığı hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
23. “Ozon tabakasının korunması yolundaki çalışmalar hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
24. “Hava kirliliğine ilişkin ölçüm sonuçlarının açıklanmaması nedeni hakkında” Başbakan’dan YAZILI soru.
25. “Şarköy Belediye Başkanvekilliğine Belediye Meclisinin azınlıktaki ANAP’lı üyelerinden atanma yapılmasının nedeni hakkında” İçişleri Bakanından YAZILI soru.
26. “Trakya’da hibrit ayçiçeği tohumundan kaynaklanan sorunlar hakkında” Tarım Orman ve Köyişleri Bakanından YAZILI soru.
27. “Trakya’da E-5 Karayolu çevresinde tarımsal alanların endüstriyel yerleşimde kullanılmasının yarattığı sorunlar hakkında” Sanayi ve Ticaret Bakanından YAZILI soru.

ARAŞTIRMA ÖNERGESİ:

“Türkiye’nin çevre sorunlarının tesbiti ve bu sorunlar karşısında kalıcı bir çevre politikasının oluşturulması konusunda” Meclis Araştırması açılmasını isteyen önerge.
Bu önerge TBMM Genel Kurulu’nun 24.5.1988 tarihli Birleşiminden oybirliği ile kabul edilmiş ve Çevre Sorunları Araştırma Komisyonu kurularak çalışmalar başlatılmıştır.
Araştırma önergesi 1984 sonrasında Muhalefet tarafından verilipte oybirliği ile kabul edilen ilk önergedir.
Güneş GÜRSELER’e bu çalışması ile çevre sorunlarını TBMM gündemine girmesini sağlamıştır

ÜYESİ BULUNDUĞU TBMM KOMİSYONLARI:

1. TBMM Adalet Komisyonu,
2. TBMM Çevre Sorunları Araştırma Komisyonu,
   Ayrıca, Anayasa, Siyasi Partiler Yasası ve Seçim Yasalarında değişiklik yapılması hususunu görüşen ve SHP, DYP ve ANAP’ın katıldığı Komisyonda SHP temsilcisi

TBMM GENEL KURULUNDA YAPTIĞI KONUŞMALAR:

1. 2.2.1988 tarihinde, Marmara ve Trakya’da çevre kirliliği konusunda,
2. 16.2.1988 tarihinde, Kurban-derilerinin toplanması yetkisinin THK’undan alınmasıyla ortaya çıkan durum hakkında Devlet Bakanı’na sorduğum sözlü soruya verilen cevap üzerine yaptığı ve bu durumu eleştiren konuşma,
3. 24.2.1988 tarihinde, Yargı Örgütü ile ilgili bazı yasalarda yapılmak istenen değişikliğe ilişkin Yasa Tasarısı hakkında konuşma,
4. 24.2.1988 tarihinde, 2802 sayılı Yasada değişiklik yapılması hakkındaki yasa tasarısı nedeniyle verdiği önerge üzerine konuşma,
5. 2.3.1988 tarihinde, Çevre Yasasında değişiklik yapan Yasa Tasarısı hakkında konuşma,
6. 18.3.1988 tarihinde, çeşitli vergi yasalarında değişiklik yapan Tasarının 12. maddesi üzerinde konuşma,
7. 18.3.1988 tarihinde, çeşitli vergi yasalarında değişiklik yapan Tasarının 15. maddesi üzerinde konuşma,
8. 23.3.1988 tarihinde, çeşitli vergi yasalarında değişiklik yapan Tasarının 33. maddesi üzerinde konuşma,
9. 24.3.1988 tarihinde, Pişmanlık Yasa Tasarısı hakkında konuşma,
10. 31.3.1988 tarihinde, Seçim Yasalarında değişiklik yapan Tasarı hakkında konuşma,
11. 31.3.1988 tarihinde, Sıkıyönetim mahkemelerince tutuklanarak askeri cezaevlerine alınan kişilerin sivil cezaevlerine nakline ilişkin Tasarı hakkında konuşma,
12. 3.5.1988 tarihinde, Türkiye’deki cezaevlerinin durumlarının araştırılması ile ilgili araştırma açılmasını isteyen önerge hakkında,
13. 11.5.1988 tarihinde, basınla ilgili yasalarda değişiklik yapan Tasarı hakkında,
14. 12.5.1988 tarihinde, 6136 sayılı yasada değişiklik yapan Tasarı hakkında,
15. 24.5.1988 tarihinde, Çevre sorunlarıyla ilgili araştırma önergesi hakkında,
16. 26.5.1988 tarihinde, 1918 sayılı Kaçakçılık Yasasında değişiklik yapan tasarı hakkında.
17. 7.8.1988 tarihinde Yerel Yönetimler Seçimlerinin erkene alınması ve halkoylaması yapılmasına ilişkin yasa teklifleri hakkında,
18. 8.8.1988 tarihinde, Yerel Yönetim Seçimlerinin erkene alınması ve halkoylaması yapılmasına ilişkin yasa teklifleri hakkında.
19. 28.9.1988 TRT Yasasında değişiklik yapılmasına ilişkin yasa tasarısı hakkında.
20. 1.11.1988 tarihinde amonyok yüklü geminin boğazda yol açtığı tehlike nedeniyle çevre sorunları, boğazlar ve Karadeniz hakkında gündem dışı konuşma.
21. 2.11.1988 tarihinde, Orman Yasası, Trafik Yasası ve bir kısım başkaca yasanın cezai hükümlerinde değişiklik yapan yasa tasarısı hakkında.
22. Anayasa Mahkemesi Bütçesi hakkında, 10.2.1988 tarihinde.
23. 11.12.1988 tarihinde Çevre Genel Müdürlüğü bütçesi hakkında,
24. Kanuni Sultan Süleyman Sergilerini Semra Özal tarafından açılmasının nedenlerini soran sözlü soruya Milli Savunma Bakanının verdiği cevaba karşılık konuşma. 22.2.1989
25. Gemiadamlarının standartı konusundaki uluslararası STCW Sözleşmesinin TBMM’inde kabulü nedeniyle 20.4.1989 tarihinde yapılan konuşma.
26. 25.5.1989 Çocuk Affına ilişkin yasa teklifi hakkında.

SOSYAL DEMOKRAT HALKÇI PARTİ ADINA KONUŞMACI OLARAK
KATILDIĞI TOPLANTILAR:

1— Türk Hukukçular Kurumu tarafından 30.1.1988 tarihinde düzenlenen GENEL AF konulu Panel,
2— Genç Hukukçular Derneği tarafından 6.5.1988 tarihinde düzenlenen “MEDENİ KANUN DEĞİŞİKLİKLERİ” konulu Panel,
3— Televizyon 1.Kanal PANORAMA Programı 3.6.1988.
(Konu: DÜNYA ÇEVRE GÜNÜ VE TÜRKİYE’NİN ÇEVRE SORUNLARI)
4— Antalya Valiliği tarafından 5.7.1988 tarihinde düzenlenen “AKDENİZ BÖLGESİ ÇEVRE SORUNLARI” konulu Panel,
5— Fırat Üniversitesi’nce 13.10.1988’de Elazığ’da düzenlenen çevre sempozyumu kapsamındaki “ÇEVRE SORUNLARI” konulu Panel,
6— Petrol-İş tarafından İzmir Aliağa’da düzenlenen “OZON TABAKASI VE ÇEVRE SORUNLARI” konulu Panel, 19.11.1988.
7— Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü 2.sınıf öğrencilerine “TÜRKİYE’NİN ÇEVRE POLİTİKASI” konusunda Konferans, 12.12.1988
8— Devlet Planlama Teşkilatı tarafından 13.12.1988 tarihinde Ankara’da düzenlenen “TÜRKİYE VE OECD ÜLKELERİNDE ÇEVRE POLİTİKALARI VE UYGULAMALARI” konulu toplantıda konuşmacı olarak,
9— Türkiye Mimarlar ve Mühendisler Odası tarafından 16.2.1988’de Ankara’da düzenlenen “ANKARA’DA HAVA KİRLİLİĞİ” konulu toplantıda konuşmacı olarak,
10— Karadeniz kıyısındaki illerin dernekleri tarafından 28.12.1988’de Ankara’da düzenlenen “KARADENİZ’DE ÇEVRE KİRLİLİĞİ” Paneli,
11— İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 6.1.1989’da İzmir’de düzenlenen “YEREL YÖNETİMLER VE ÇEVRE SEMPOZYUMU”,
12— Rotary Kulüpleri tarafından Antalya’da 17.5.1989 tarihinde düzenlenen panelde “TBMM’NİN ÇEVRE SORUNLARINA YAKLAŞIMI VE TÜRKİYE’NİN ÇEVRE POLİTİKASI” konulu konuşma,
13— İnsan Hakları Derneği tarafından 5.6.1989 tarihinde Ankara’da düzenlenen “ÇEVRE HAKKI” konulu Panel,
14— Türkiye Mimarlar ve Mühendisler Odası tarafından 9.6.1989 tarihinde Mersin’de düzenlenen “ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ” konulu Panel.

ÜYESİ BULUNDUĞU TBMM PARLAMENTOLAR ARASI DOSTLUK
GRUPLAR:

1. Türk – Macar Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Genel Sekreteri,
2. Türk – Alman Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Yönetim Kurulu üyesi.