En düşük emekli aylığının 20 bin liraya çıkarılmasını içeren teklif görüşmelerinde CHP’li Veli Ağbaba’nın sembolik “emekli tabutu” ile kürsüye yürümek istemesi üzerine iktidar ve muhalefet sıraları ayağa kalktı; AKP’li vekillerin müdahalesiyle Genel Kurul’da arbede yaşandı, oturuma ara verildi. Oylamalar gece boyu sürerken muhalefet “20 bin lira açlık sınırının altında” vurgusu yaptı.

TBMM Genel Kurulu’nda dün akşam başlayan ve gece yarısını aşan “en düşük emekli aylığı” görüşmeleri, CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba’nın emeklilerin yoksulluğunu simgelemek için salona tabut maketi ve mezar taşı getirmesiyle gerildi. Ağbaba kürsüye yönelirken iktidar sıralarından bazı milletvekilleri yerlerinden fırlayarak protestoya fiziksel müdahalede bulundu; karşılıklı itişmeler üzerine Genel Kurul’da arbede çıktı ve oturuma ara verildi. O anlar, Meclis yayınında ve televizyonların canlı yayınlarında geniş yer buldu.

Ne oldu? Dakika dakika gecenin özeti

• Gündem: Genel Kurul, “Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı KHK’de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nin emekli aylıklarına ilişkin hükümlerini görüştü. Teklif, en düşük emekli aylığını 16 bin 881 liradan 20 bin liraya yükseltiyor. Muhalefet, artışın açlık sınırının altında kaldığını savundu.
• Protesto: Görüşmeler sırasında CHP sıralarından sembolik tabut ve mezar taşı Genel Kurul salonuna getirildi. Ağbaba, “Emekli mezara itiliyor” mesajıyla bunları kürsüye taşımak isterken iktidar sıraları blokaj uyguladı. Kısa sürede itme-kakışma yaşandı.
• Ara: Gerilimin tırmanması üzerine oturuma ara verildi. Ardından görüşmeler yeniden başladı.
• Söz düellosu: Gecenin ilerleyen saatlerinde CHP ile AKP arasında sert atışmalar yaşandı. Ağbaba’nın, AKP Grup Başkanvekili Özlem Zengin ve bazı iktidar vekillerine “Git bu teklifi annene söyle; annen seni terlikle kovalar” çıkışı tutanaklara ve canlı yayına yansıdı.
• Oylamalar: Birinci bölüm maddeleri kabul edildi; teklif üzerindeki oylamalar gece boyunca sürdü.

“Saldırı” tartışması: Konuşma engellendi mi?

Olay anlarında, iktidar sıralarındaki milletvekillerinin kürsü istikametine topluca yönelerek Veli Ağbaba’nın tabutla kürsüye çıkışını fiziken engellediği, bu sırada gergin temas yaşandığı görüldü. CHP kanadı, bunun “milletvekilinin konuşma hakkına saldırı” olduğunu savundu. Meclis Başkanvekilliği oturum düzenini sağlamak için sıraları sakinleştirmeye çalıştı ve ara verdi.

Tarafların argümanları

• Muhalefet (CHP/İYİ Parti): En düşük emekli aylığının 20 bin liraya çıkarılmasının yetersiz olduğunu, milyonlarca emeklinin açlık sınırının altında kaldığını, teklifin seçim döneminde verilen sözleri karşılamadığını belirtiyor. CHP’li Ağbaba’nın günlerdir sürdürdüğü emekli odaklı eleştiriler Genel Kurul konuşmalarına da yansıdı.
• İktidar (AKP): Artışın bütçe imkânları içinde atılmış önemli bir adım olduğunu, en düşük aylığın 20 bin liraya çıkarılmasının geniş bir kesimi kapsadığını; protesto biçiminin ise Meclis teamüllerine aykırı olduğunu savunuyor. İktidar sıraları “tabut” eylemine sert tepki gösterdi.

Parti tavırları: MHP ve DEM Parti

MHP, emekli aylıklarının 20 bin liraya çıkarılmasını öngören düzenlemeyi destekleyen çizgide yer aldı. Yani iktidarın küçük ortağı Milliyetçi Hareket Partisi emekliye sefalet ücretinin reva görülmesine destek verdi. Genel Kurul’daki tartışmalarda MHP sıraları, CHP’nin “tabut” eylemini Meclis teamüllerine aykırı ve provokatif bulduğunu vurguladı. MHP kanadı, artışın bütçe imkânları gözetilerek atılmış bir adım olduğunu, ekonomik istikrarın ve mali disiplinin korunmasının önemine dikkat çekti. Oylamada ise Cumhur İttifakı ile birlikte “kabul” yönünde hizalandı.

DEM Parti ise düzenlemeye karşı çıktı. Parti temsilcileri, 20 bin liralık tabanın açlık sınırının altında kaldığını belirterek daha yüksek bir taban talep etti; asgari ücret düzeyiyle uyum, kök aylıkların iyileştirilmesi, refah payı ve enflasyona karşı reel artış vurguları öne çıktı. DEM Parti, emeklilerin alım gücündeki erimenin kısa vadeli artışlarla giderilemeyeceğini savunarak, kalıcı ve bütüncül bir sosyal güvenlik reformu çağrısı yaptı. Ayrıca Genel Kurul’daki protestoların ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Hukuki-usul boyutu: Teamül, ifade ve yasama dengesi

TBMM İçtüzüğü, Genel Kurul düzenini bozacak davranışları yasaklıyor; Başkanlık gerekli gördüğünde oturuma ara verebiliyor. Dünkü gerilim, sembolik materyal kullanımı ile ifade özgürlüğü arasındaki sınırın, yasama düzeni bakımından nerede çizileceği tartışmasını yeniden alevlendirdi. Oturuma ara verilmesi, fiilî müdahalenin tansiyonu yükselttiğini ve Genel Kurul’un çalışma düzenini bozduğunu gösterdi. Ancak Meclis’te milletvekilleri konuyu daha iyi vurgulamak adına çoğu kez temsili materyal kullanıyor ve sorun çıkmıyor. AKP’li vekillerin saldırı boyutunda gerginlik göstermesi günden güne daha da çaresiz kalan emeklilerin artık iktidara oy vermeyeceğinin anlaşılmasıyla ilişkilendiriliyor.

Arka plan: 20 bin liralık tabanın anlamı

Kabul edilen bölüm, en düşük emekli aylığını 20 bin liraya çıkarıyor. Muhalefet ve bazı ekonomistler, açlık sınırının 30 bin liranın üzerine çıktığını anımsatarak düzenlemenin alım gücü kaybını telafi etmediğini savunuyor. Hükümet cephesi ise adımı “bütçe disiplinine uygun, kademeli” bir iyileştirme olarak nitelendiriyor.

Gecenin sembolü: “Emekli tabutu”

Ağbaba’nın taşıdığı tabut maketi ve mezar taşı, emeklilerin yoksulluk ve geçim krizi nedeniyle “çalışırken ölen” yurttaşlara dikkat çekme amacıyla kullanıldı. Daha önce komisyon görüşmelerinde de benzer sembollerle eleştiriler gündeme gelmişti. Dünkü girişim, sembolün Genel Kurul kürsüsüne taşınmak istenmesiyle fiziksel engelleme ve arbede ile sonuçlandı.

Siyasî etkisi: Kutuplaşma derinleşiyor

“20 bin lira” tabanı, milyonlarca emeklinin aylıklarında artış anlamına gelse de geçim tartışması bitmiş değil. CHP, açlık sınırı vurgusuyla ek artış ve kök aylık düzenlemesi talebini sürdürecek; iktidar ise bütçe olanakları ve enflasyonla mücadele gerekçesiyle kademeli adımların altını çizecek. Meclis’teki fiziksel sürtüşme görüntüleri, siyasî dilin sertleştiği bir dönemde parlamento teamüllerinin korunmasına ilişkin yeni bir tartışma başlattı.

CHP ne yapmalı?

Emeklilerin her geçen gün daha da ezildi bu süreçte Cumhuriyet Halk Partisi’nin tabutlu protestosu epey ses getirdi. Özellikle emeklilerin bugüne kadar Adalet ve Kalkınma Partisi’nin oy deposu olduğu göz önünde bulundurulacak olursa, CHP il ve ilçe örgütlerinin tabut maketleriyle ve tüm emeklilere çağrıda bulunarak kentlerin en büyük meydanlarında basın açıklaması yapması büyük bir etki yaratacaktır.