DÜNYANIN HABERİ YOK, TÜRKİYE KUTLUYOR: 21 EKİM GAZETECİLER GÜNÜ DİYE BİR GÜN YOK!

21 Ekim 2026 12:27

0

46

TRAKYA POLİTİK | ÖZEL HABER

Türkiye bugün ilginç bir toplumsal yanılgıya sahne oluyor. Belediye başkanları, siyasetçiler, kamu kurumları ve gazeteciler, uluslararası takvimlerde karşılığı bulunmayan “21 Ekim Dünya Gazeteciler Günü”nü büyük bir coşkuyla kutluyor. Üstelik yıllardır sürdürülen bu kutlamanın tarihsel gerekçesi de hatalı! Peki, dünyanın bilmediği bu dünya gününü kim icat etti? Geçmişte Kutlu Doğum Haftası etrafında yaşanan tartışmalar düşünüldüğünde, kaynağı belirsiz böyle bir geleneğin arkasında ne olduğunu kim araştıracak?

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER BİLMİYOR, BELEDİYELER KUTLUYOR!

Bugün 21 Ekim. Türkiye’nin dört bir yanında kutlama mesajları havada uçuşuyor. Belediye başkanları sosyal medya görselleri hazırlatıyor, siyasetçiler basın özgürlüğünden söz ediyor, gazeteciler birbirlerinin gününü kutluyor.

Tek bir sorun var: 21 Ekim diye uluslararası düzeyde resmen ilan edilmiş bir Dünya Gazeteciler Günü bulunmuyor!

Bunu anlamak için kapsamlı bir arşiv araştırmasına bile gerek yok. Birleşmiş Milletlerin resmî özel günler takvimini açmak yeterli.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 1993 yılında aldığı kararla 3 Mayıs’ı Dünya Basın Özgürlüğü Günü ilan etmiş. UNESCO da bu günü dünya genelinde etkinliklerle anıyor.

Ayrıca 2 Kasım, Birleşmiş Milletler tarafından Gazetecilere Karşı İşlenen Suçlarda Cezasızlığın Sona Erdirilmesi Uluslararası Günü olarak kabul edilmiş.

Peki, 21 Ekim?

Birleşmiş Milletlerin uluslararası günler listesinde böyle bir gazeteciler günü yok. UNESCO’nun resmî takviminde de yok.

Elbette herhangi bir meslek kuruluşu kendisine özel bir kutlama günü belirleyebilir. Ancak Türkiye’de ortaya çıkan bir tarihe hiçbir uluslararası karar göstermeden “Dünya Gazeteciler Günü” demek, başka bir şey.

Soru gayet basit: Bu günü kim ilan etti? Hangi uluslararası kuruluş kabul etti? Karar nerede?

Ortada cevap yok ama kutlama mesajı çok!

İŞİN DAHA DA TUHAFI, TARİH BİLE YANLIŞ!

21 Ekim kutlamalarını açıklamaya çalışanların dayanağı, Türk basın tarihinin önemli gazetelerinden Tercüman-ı Ahval.

Âgâh Efendi ve Şinasi’nin öncülüğünde yayımlanan Tercüman-ı Ahval, Osmanlı’da bir Türk vatandaşı tarafından çıkarılan ilk özel Türkçe gazete olarak kabul ediliyor.

Bazı kuruluşlar, gazetenin 21 Ekim 1860 tarihinde yayına başladığını ileri sürerek bugünkü kutlamayı buna bağlıyor.

Oysa Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nin Hamza Çakır tarafından kaleme alınan Tercüman-ı Ahval maddesinde gazetenin ilk yayın tarihi açıkça 22 Ekim 1860 olarak veriliyor.

Gazetenin kurucusu Âgâh Efendi’yi anlatan aynı ansiklopedinin bir başka maddesinde de 22 Ekim tarihi yer alıyor.

Yani kutlamayı gerekçelendirmek için kullanılan tarih, güçlü tarihsel kaynaklarla bile uyuşmuyor.

Kaldı ki gazetenin ilk sayısı 21 Ekim’de yayımlanmış olsaydı bile, bunun dünya gazetecilerinin uluslararası günüyle nasıl bir ilişkisi olacaktı?

Türk basın tarihi açısından önemli bir olayın yıl dönümü neden bütün dünya gazetecileri adına ilan edilmiş bir güne dönüşsün?

Fransız, İngiliz, Japon, Brezilyalı veya Güney Afrikalı gazetecilerin meslek gününü Osmanlı’da yayımlanan bir gazetenin kuruluş tarihine göre kutladığına ilişkin uluslararası bir karar var mı?

Türkiye’nin basın tarihini anmak başka, bütün dünyanın gazetecileri adına gün icat etmek başka!

PEKİ, BU UYDURMA KUTLAMA NEREDEN ÇIKTI?

İşin geçmişine bakıldığında daha da düşündürücü bir tablo ortaya çıkıyor.

Gazetecilik platformu Journo, 21 Ekim 2021 tarihinde yayımladığı araştırmada, bu kutlamanın sosyal medyadaki izlerini 2014 yılına kadar takip etmiş.

Araştırmaya göre 20 Ekim 2014 tarihinde İhlas Haber Ajansının Edirne hesabından, dönemin Basın-Yayın ve Enformasyon İl Müdürünün Dünya Gazeteciler Günü mesajı duyurulmuş.

Aynı yıl farklı kamu kuruluşları ve siyasi çevreler de benzer kutlamalar yapmış.

21 Ekim 2015 tarihinde ise AK Parti Tekirdağ İl Başkanlığının sosyal medya hesabından Dünya Gazeteciler Günü mesajı yayımlanmış.

Sonraki yıllarda kutlamalar büyümüş. Bakanlıklar, belediyeler, milletvekilleri, üniversiteler ve basın kuruluşları zincire katılmış.

2017 yılında dönemin Başbakanı Binali Yıldırım bile gazetecilerle buluşarak bu günü kutlamış.

2021 yılına gelindiğinde muhalefet partilerinden siyasetçiler de aynı kutlamayı yapmaya başlamış.

Böylece başlangıcı ve uluslararası dayanağı belirsiz bir kutlama, siyasi görüş ayrımı gözetmeksizin kurumdan kuruma taşınmış.

Ancak ortada hâlâ cevapsız kalan bir soru var:

Bu tarihi ilk kez kim “Dünya Gazeteciler Günü” olarak adlandırdı ve hangi yetkiyle bütün dünyanın gazetecilerine armağan etti?

Bugüne kadar bunu açıklayan güvenilir bir kuruluş kararı ortaya konulabilmiş değil.

GAZETECİLER KONFEDERASYONU BEŞ YIL ÖNCE UYARDI!

Üstelik bu yanlışlık ilk defa bugün fark edilmiyor.

Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu Genel Başkanı Nuri Kolaylı, 21 Ekim 2021 tarihinde yaptığı açıklamayla böyle bir kutlama gününün bulunmadığını kamuoyuna duyurmuştu.

Kolaylı, 21 Ekim’in dünya gazeteciliğiyle bir ilgisinin olmadığını belirterek, kutlama mesajı yayımlayan çevrelerin böyle bir günün var olup olmadığını araştırmadığını söylemişti.

Konfederasyon ayrıca gazetecilik açısından anlam taşıyan 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nü, 24 Temmuz Basın Bayramı’nı ve 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nü hatırlatmıştı.

Düşünebiliyor musunuz?

Türkiye’de gazetecilerin meslek örgütü çıkıp böyle bir gün olmadığını açıklıyor. Aradan tam beş yıl geçiyor. Ama belediyeler, siyasetçiler ve gazeteciler hiçbir şey olmamış gibi kutlamaya devam ediyor!

Demek ki sorun yalnızca yanlış bilgi değil. Yanlışın açıkça gösterilmesine rağmen sorgulanmadan yeniden üretilmesi.

BUGÜN DE AYNI MANZARA: KUTLAMA MESAJLARI HAVADA UÇUŞUYOR

21 Ekim 2026 tarihinde de tablo değişmedi.

Siverek Belediye Başkanı Ali Murat Bucak’ın Dünya Gazeteciler Günü mesajı bugün yerel basında haber oldu.

İstanbul Bahçelievler Belediyesi ise gazetecilere ücretsiz kahve ve çalışma alanı sunacak hizmetinin tanıtımını 21 Ekim’e denk getirdi. Etkinlik, Dünya Gazeteciler Günü kapsamında duyuruldu.

Öte yandan GZT’nin bugün yayımladığı haberde, 21 Ekim’in Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilmiş resmî bir uluslararası gazeteciler günü olmadığı açıkça anlatıldı.

Aynı gün bir kesim kutlama yaparken başka gazeteciler bu kutlamanın gerçekliğini sorguluyor.

İşin garibi, kutlama yapanların bir kısmı mesajlarında gazeteciliğin en önemli görevinin doğru bilgiye ulaşmak olduğunu vurguluyor.

Ama kutladıkları günün doğru olup olmadığını araştırmak akıllarına gelmiyor!

KUTLU DOĞUM HAFTASI TARTIŞMASI AKILLARA GELİYOR: YA BU İŞİN ARKASINDA DA BAŞKA BİR HESAP VARSA?

Bu durum, Türkiye’nin geçmişte yaşadığı Kutlu Doğum Haftası tartışmalarını da hatırlatıyor.

Kutlu Doğum Haftası, 1989 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından başlatılmıştı. Yıllar içerisinde kamu kurumlarının, belediyelerin, okulların ve çeşitli kuruluşların katılımıyla büyük bir kutlama geleneğine dönüşmüştü.

Ancak özellikle 15 Temmuz darbe girişiminin ardından bu haftanın FETÖ ile ilişkili bir proje olduğu yönünde ciddi iddialar gündeme geldi.

Diyanet İşleri Başkanlığı, Nisan 2017’de yayımladığı açıklamayla söz konusu iddiaları kesin bir dille reddetti ve haftanın kendi girişimiyle başlatıldığını vurguladı.

Aynı yılın kasım ayında yapılan yönetmelik değişikliğiyle Kutlu Doğum Haftası’nın adı Mevlid-i Nebi Haftası olarak değiştirildi ve kutlama tarihi hicri takvime bağlandı.

Dolayısıyla Kutlu Doğum Haftası’nın FETÖ tarafından icat edildiği iddiası kanıtlanmış tarihsel bir gerçek değil. Fakat bu tartışma, toplumun yıllarca benimsediği bir geleneğin kaynağının ve amacının sonradan nasıl sorgulanabildiğini gösteriyor.

İşte 21 Ekim meselesinde de benzer bir sorgulama gerekli.

FETÖ’nün geçmişte kamu kurumlarına ve toplumsal yapılara sızma yöntemleri düşünüldüğünde, kaynağı belirsiz şekilde yayılan bir kutlama geleneğinin geçmişini araştırmak neden gereksiz görülsün?

21 Ekim’in FETÖ tarafından icat edildiğine veya örgütlü biçimde yayıldığına ilişkin doğrulanmış bir belge bulunmuyor. Böyle bir bağlantı varmış gibi davranmak da gazeteciliğe yakışmaz.

Ancak bağlantı kanıtlanamadı diye bu kutlamanın ilk kez kim tarafından ve hangi amaçla ortaya atıldığı sorusu ortadan kalkmıyor.

Ya bir gün bu geleneğin arkasında gerçekten örgütlü bir yönlendirme bulunduğunu gösteren belgeler ortaya çıkarsa?

O zaman bugün birbirleriyle yarışarak kutlama mesajları yayımlayan kurumlar ne diyecek?

Yanlış bilginin doğruluğunu kim denetledi? Kurumların sosyal medya hesaplarını yönetenler hangi kaynağa baktı? Binlerce kişiye gönderilen tebrik mesajlarını hazırlayanlar neden bir kez olsun tarih araştırması yapmadı?

Daha önce olduğu gibi, yıllarca sahiplenilen bir uygulamayı bir gecede geçmişten silmek mi gerekecek?

Bunlar suçlama değil, araştırılmayı bekleyen sorular.

Çünkü geçmişte FETÖ’nün yarattığı tehlikeleri yaşamış bir ülkede, kurumsal alışkanlıkların ve toplumsal kampanyaların kaynağını sorgulamak yalnızca gazetecilerin değil, kamu yöneticilerinin de sorumluluğu.

GALATI MEŞHUR GERÇEĞİN YERİNİ ALDI

21 Ekim tartışması aslında daha büyük bir sorunu gösteriyor.

Birisi yanlış bir bilgi yayımlıyor. Başkası onu görüyor ve tekrar ediyor. Ardından bir belediye paylaşıyor. Sonra başka bir belediye, bir milletvekili, bir gazeteciler derneği…

Bir süre sonra yanlış bilgi öylesine yaygınlaşıyor ki kimse doğruluğunu sorgulamıyor.

Artık ortada bir kaynak yok, sadece birbirini kaynak kabul eden binlerce paylaşım var.

Eskilerin deyimiyle tam bir galatı meşhur!

Birilerinin yıllar önce yaptığı paylaşım, zaman içerisinde neredeyse resmî bir törene dönüşüyor.

Üstelik bir kutlama geleneğinin yaygınlaşması için hakikat olmasına bile gerek kalmıyor. Yeter ki güzel bir görsel, birkaç süslü cümle ve bol miktarda sosyal medya paylaşımı olsun.

Oysa gazetecilik mesleğinin özü bunun tam tersini gerektiriyor.

Bir haberi yayımlamadan önce kaynağına bakmak, bilgiyi doğrulamak, şüphe duymak ve gerektiğinde herkesin doğru kabul ettiği bir yanlışı ortaya çıkarmak…

21 Ekim’de yaşananlar, bu temel gazetecilik ilkelerinin ne kadar kolay unutulabildiğini gösteriyor.

DÜNYA GAZETECİLER GÜNÜ’NÜ KUTLAYANLARIN DÜNYADAN HABERİ YOK!

Sonuçta ortaya hem düşündürücü hem de gülünç bir manzara çıkıyor.

Koskoca belediyeler, kurumsal iletişim birimleri, basın danışmanları ve kendisini gazeteci olarak tanıtan kişiler, dünyada resmen ilan edilmemiş bir Dünya Gazeteciler Günü’nü kutlamak için sıraya giriyor.

Özenle hazırlanmış grafikler, süslü cümleler, gazeteciliğin önemine ilişkin uzun uzun açıklamalar…

Her şey düşünülmüş.

Bir tek kutlanan günün gerçekten var olup olmadığına bakılmamış!

Üstelik kimsenin araştırma yapmasına da gerek yok. Birleşmiş Milletlerin takvimini açmak birkaç saniye sürüyor.

Belki de bundan sonra belediyeler, kutlama mesajı hazırlamadan önce kurumsal iletişim birimlerine küçük bir görev vermeli: Önce kutlayacağımız gün gerçekten var mı, ona bakalım!

Gazetecilik yaptığını söyleyenlere de eski bir meslek kuralını hatırlatmakta yarar var: Bir bilgiyi herkesin paylaşması, o bilgiyi doğru yapmaz.

Kısacası, koskoca Türkiye 21 Ekim’de Dünya Gazeteciler Günü’nü kutluyor. Ama anlaşılan o ki, günü kutlayanların önemli bir kısmının dünyadan haberi yok!