Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli’nde 2025 yılında yaklaşık 5 bin kişi yalnızca dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle hayatını kaybetti. Kanser ve tümör kaynaklı ölümler ise 2 bin 473’e ulaştı. Veriler, Trakya’da kalp-damar hastalıklarının en büyük sağlık yükünü oluşturduğunu; Tekirdağ’da ise kanser kaynaklı ölümlerin Türkiye ortalamasının üzerine çıkmasının ayrıca dikkatle incelenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Trakya Politik, Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli’nde son yıllarda öne çıkan sağlık sorunlarına ilişkin yayımlanan resmi istatistikleri ve bilimsel araştırmaları bir araya getirdi.

Ortaya çıkan tablo, bölgede özellikle kalp ve damar hastalıkları, kanser, solunum sistemi hastalıkları, hipertansiyon, diyabet ve diğer metabolik rahatsızlıkların önemli bir halk sağlığı yükü oluşturduğunu gösteriyor.

Ancak verileri değerlendirirken önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.

Kamuoyuna açık veriler içerisinde Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli’nde yaşayan insanların son 10 yılda hangi hastalık nedeniyle kaç kez hastaneye başvurduğunu ve hangi tanının en sık konulduğunu ayrıntılı biçimde ortaya koyan bütünleşik bir veri seti bulunmuyor.

Buna karşılık ölüm nedenleri konusunda oldukça güçlü sayısal veriler mevcut.

Bu veriler, Trakya’da en ağır sağlık yükünün başında dolaşım sistemi hastalıklarının geldiğini açık biçimde gösteriyor.

TRAKYA’DA BİR YILDA 4 BİN 964 KİŞİ KALP-DAMAR HASTALIKLARINDAN ÖLDÜ

2025 yılı verileri Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli birlikte değerlendirildiğinde son derece dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor.

Dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı:

Tekirdağ: 2 bin 359 kişi

Edirne: 1.513 kişi

Kırklareli: 1.092 kişi

Üç ilin toplamında yalnızca bir yıl içerisinde 4 bin 964 kişinin dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle hayatını kaybettiği görülüyor.

Başka bir ifadeyle Trakya’da yalnızca kalp, damar ve dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle her gün ortalama 13’ten fazla insan hayatını kaybetti.

Bu hastalık grubunun içerisinde koroner kalp hastalıkları, kalp krizi, hipertansiyonun neden olduğu komplikasyonlar, damar hastalıkları ve beyin damar hastalıkları yani inme bulunuyor.

Türkiye genelinde de tablo benzer.

2025 yılında ölümlerin yaklaşık % 34,7’sinin dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklandığı görülüyor.

Dolaşım sistemi kaynaklı ölümlerin kendi içerisindeki dağılımında ise iskemik kalp hastalıkları % 42,3 ile ilk sırada bulunuyor.

Diğer kalp hastalıklarının oranı % 24,6, serebrovasküler yani beyin damar hastalıklarının oranı ise % 18,2 düzeyinde.

Dolayısıyla kalp krizi kadar inme ve beyin damar hastalıkları da Türkiye’nin ve Trakya’nın önemli sağlık sorunları arasında bulunuyor.

EDİRNE’DE HER 100 ÖLÜMDEN 38’İ DOLAŞIM SİSTEMİ HASTALIĞINDAN

Üç Trakya ili içerisinde dolaşım sistemi hastalıklarının toplam ölümler içerisindeki ağırlığının en belirgin olduğu kentlerden biri Edirne.

Edirne’de 2025 yılında toplam 3 bin 982 kişi hayatını kaybetti.

Bu ölümlerin 1.513’ünün dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklandığı açıklandı.

Buna göre Edirne’de meydana gelen her 100 ölümün yaklaşık 38’i kalp ve dolaşım sistemi hastalıklarıyla ilişkili.

Oranın Türkiye ortalamasının üzerinde bulunması dikkat çekiyor.

Edirne’de solunum sistemi hastalıklarının toplam ölümler içerisindeki payı da % 15,1 seviyesinde.

Bu oran yaklaşık 601 kişinin solunum sistemi hastalıkları nedeniyle hayatını kaybettiğine işaret ediyor.

Kanser ve tümör kaynaklı ölümler ise 567 kişiyle % 14,2 düzeyinde.

TEKİRDAĞ’DA 7 BİN 149 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

Trakya’nın nüfus bakımından en büyük ili Tekirdağ’da 2025 yılında toplam 7 bin 149 kişi hayatını kaybetti.

Bunların 2 bin 359’u dolaşım sistemi hastalıklarından yaşamını yitirdi.

Dolaşım sistemi hastalıklarının toplam ölümler içerisindeki payı yaklaşık % 33 oldu.

Ancak Tekirdağ’a ilişkin sağlık verilerinde özellikle başka bir rakam dikkat çekiyor.

TEKİRDAĞ’DA KANSER ÖLÜMLERİ TÜRKİYE ORTALAMASININ ÜZERİNDE

Tekirdağ’da 2025 yılında 1.315 kişi iyi veya kötü huylu tümörler nedeniyle hayatını kaybetti.

Kanser ve tümörlerin toplam ölümler içerisindeki payı % 18,4’e ulaştı.

Türkiye genelinde aynı oran yaklaşık % 16,1 seviyesinde gerçekleşti.

Buna göre Tekirdağ’daki kanser ve tümör kaynaklı ölüm oranı Türkiye ortalamasından yaklaşık 2,3 puan daha yüksek oldu.

Tekirdağ’ın bu oranla Türkiye’de 12. sıraya kadar yükseldiği belirtiliyor.

Ancak burada bilimsel açıdan önemli bir uyarı yapmak gerekiyor.

Bir ilde kanser nedeniyle gerçekleşen ölümlerin toplam ölümler içerisindeki payının yüksek olması tek başına o ilde kanser görülme sıklığının Türkiye’nin geri kalanından kesin olarak yüksek olduğu anlamına gelmiyor.

Bunu söyleyebilmek için nüfusun yaş yapısı, cinsiyet dağılımı, kanser türleri ve özellikle 100 bin kişiye düşen yaşa standardize edilmiş kanser insidansı gibi göstergelerin karşılaştırılması gerekiyor.

Buna rağmen Tekirdağ’ın Türkiye ortalamasının üzerindeki tümör kaynaklı ölüm oranı, ayrıntılı araştırılması gereken ciddi bir halk sağlığı göstergesi oluşturuyor.

KIRKLARELİ’NDE DE İLK SIRADA DOLAŞIM SİSTEMİ HASTALIKLARI VAR

Kırklareli’nde de tablo çok farklı değil.

2025 yılında 1.092 kişi dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle hayatını kaybetti.

Bu hastalıkların toplam ölümler içerisindeki payı yaklaşık % 32,7 olarak gerçekleşti.

Kanser ve tümörler nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı ise 591 oldu.

Tümör kaynaklı ölümlerin toplam ölümler içerisindeki payı yaklaşık % 17,7’ye ulaştı.

Böylece Tekirdağ ve Kırklareli’nde kanser ve tümör kaynaklı ölümlerin toplam içerisindeki oranının dikkat çekici seviyelerde olduğu görülüyor.

TRAKYA’DA BİR YILDA 2 BİN 473 KANSER VE TÜMÖR ÖLÜMÜ

Üç il birlikte değerlendirildiğinde kanser ve tümör kaynaklı ölüm sayıları şöyle:

Tekirdağ: 1.315

Edirne: 567

Kırklareli: 591

Toplam:

2 BİN 473 KİŞİ

Yani yalnızca 2025 yılında Trakya’nın üç ilinde yaklaşık 2 bin 500 insan kanser veya tümör kaynaklı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetti.

Kalp-damar ve kanser ölümleri birlikte hesaplandığında rakam çok daha çarpıcı hale geliyor.

Dolaşım sistemi hastalıkları: 4 bin 964

Kanser ve tümörler: 2 bin 473

Toplamda:

7 BİN 437 ÖLÜM

Trakya’da yalnızca bu iki ana hastalık grubu bir yılda 7 bin 437 kişinin ölüm nedeni oldu.

TRAKYA’YA ÖZGÜ BİR BAŞKA RİSK: HAVA KİRLİLİĞİ

Trakya’nın sağlık tablosunu Türkiye genelinden ayıran en önemli başlıklardan biri ise çevresel faktörler.

Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli’yi birlikte ele alan bilimsel çalışmalarda özellikle partikül madde kaynaklı hava kirliliği üzerinde duruluyor.

2015-2017 yıllarındaki hava kalitesini inceleyen akademik bir araştırmada Trakya’daki partikül madde seviyelerinin bazı ölçümlerde Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen değerlerin en az iki katına ulaşabildiği belirlendi.

Araştırmada hava kirliliği ile özellikle 30 yaş üzerindeki nüfusta görülen önlenebilir ölümler arasındaki ilişki değerlendirildi.

Bilimsel literatürde partikül madde maruziyetinin yalnızca akciğerleri değil, kalp ve damar sistemini de etkilediği uzun süredir biliniyor.

Dolayısıyla Trakya açısından hava kirliliğinin sağlık üzerindeki etkisi yalnızca:

astım, KOAH ve diğer solunum yolu hastalıkları

ile sınırlı değil.

Aynı zamanda:

kalp krizi, damar hastalıkları, inme ve bazı kanser türleri

açısından da üzerinde durulması gereken bir risk oluşturuyor.

SANAYİLEŞEN TEKİRDAĞ İÇİN KRİTİK SORU

Bu tablo özellikle Tekirdağ açısından çok daha önemli bir tartışmayı gündeme getiriyor.

Çorlu, Çerkezköy, Kapaklı ve Ergene hattı Türkiye’nin en yoğun sanayi bölgelerinden biri haline gelirken Tekirdağ’ın nüfusu da hızlı biçimde artıyor.

Bu nedenle sanayileşme, hava kalitesi, su ve toprak kirliliği, trafik yoğunluğu, yaşam biçimi ve sağlık verilerinin birlikte incelenmesi gerekiyor.

Ancak mevcut ölüm verilerinden hareketle doğrudan:

“Sanayi kanseri artırdı”

veya

“Tekirdağ’daki kanserlerin nedeni hava kirliliğidir”

sonucuna varmak bilimsel olarak doğru değil.

Bunun için uzun yılları kapsayan kanser insidans verilerinin, kanser türlerinin, yaş ve cinsiyet dağılımlarının, çevresel maruziyetlerin ve benzer nüfus yapısındaki kontrol bölgelerinin birlikte incelenmesi gerekiyor.

Yine de Tekirdağ’daki kanser kaynaklı ölümlerin Türkiye ortalamasının üzerinde seyretmesi, bu ilişkinin araştırılmasını son derece önemli hale getiriyor.

SADECE ÖLÜM SAYILARI HASTALIK HARİTASINI GÖSTERMEYE YETMİYOR

Veriler konusunda dikkat edilmesi gereken ikinci önemli nokta ise ölüm sayısı ile hastalığın toplumda görülme sıklığının aynı şey olmaması.

Örneğin bir şehirde:

üst solunum yolu enfeksiyonları, kas-iskelet sistemi hastalıkları, hipertansiyon veya diyabet

nedeniyle milyonlarca poliklinik başvurusu gerçekleşebilir.

Ancak bu hastalıkların ölüm oranı kanser veya kalp-damar hastalıklarından çok daha düşük olabilir.

Dolayısıyla:

“Trakya’da insanların en sık yakalandığı hastalık hangisi?”

ile

“Trakya’da en fazla insanın ölümüne yol açan hastalık hangisi?”

sorularının cevapları aynı olmayabilir.

Mevcut kamuya açık veriler ikinci soruya çok daha güçlü bir yanıt veriyor.

Bu verilerin ortaya koyduğu cevap ise açık:

TRAKYA’DA ÖLÜM YÜKÜNÜN BAŞINDA KALP VE DAMAR HASTALIKLARI GELİYOR

Kalp-damar hastalıklarının arkasında ise çok sayıda ortak risk faktörü bulunuyor:

Hipertansiyon

Diyabet

Yüksek kolesterol

Obezite

Sigara kullanımı

Hareketsizlik

Sağlıksız beslenme

ve çevresel faktörler.

Bu nedenle hipertansiyon ve diyabet gibi hastalıklar tek başına değerlendirildiğinde ölüm nedenleri listesinin başında görünmese bile kalp krizi ve inme riskini artırarak toplam sağlık yükünün çok önemli bir bölümünü oluşturuyor.

SON 10 YILIN GERÇEK HASTALIK HARİTASI ÇIKARILABİLİR Mİ?

Evet.

Ancak bunun için yalnızca ölüm istatistikleri yeterli değil.

Trakya’nın gerçek sağlık haritasının çıkarılabilmesi için 2015-2025 döneminde Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli için şu verilerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor:

• Hastanelere yapılan toplam başvuru sayıları
• ICD-10 tanı kodlarına göre hastalık dağılımları
• Hipertansiyon hasta sayısı
• Diyabet hasta sayısı
• Kalp-damar hastalığı tanısı alanların sayısı
• İnme vakaları
• KOAH ve astım vakaları
• Kanser vakaları
• Kanser türleri
• Akciğer kanseri görülme sıklığı
• 100 bin kişiye düşen kanser vakası
• Yaşa standardize edilmiş ölüm ve hastalık oranları
• Hava kalitesi ölçümleri
• İlçelere göre hastalık dağılımı

Bu veriler elde edildiğinde yalnızca Trakya’nın bugün hangi hastalıklardan öldüğü değil, hangi hastalıkların son 10 yılda arttığı veya azaldığı da ortaya çıkarılabilir.

EN ÇARPICI TABLO TEKİRDAĞ’DA OLABİLİR

Şimdilik mevcut veriler üç temel sonucu ortaya koyuyor.

Birincisi: Trakya’da en büyük ölüm yükünü kalp ve dolaşım sistemi hastalıkları oluşturuyor.

İkincisi: Kanser ve tümörler bölgede ikinci büyük sağlık sorunlarından biri ve özellikle Tekirdağ’daki oran Türkiye ortalamasının üzerinde.

Üçüncüsü: Trakya’daki hava kirliliği üzerine yapılan bilimsel araştırmalar, çevresel faktörlerin solunum ve kalp-damar hastalıkları açısından göz ardı edilemeyeceğini gösteriyor.

Asıl cevaplanması gereken soru ise bundan sonrası için çok daha büyük:

TRAKYA NEDEN HASTALANIYOR?

Türkiye’nin en hızlı sanayileşen ve nüfusu en hızlı değişen bölgelerinden biri olan Trakya’da çevre, sanayi, yaşam tarzı ve hastalıklar arasındaki ilişkinin artık yalnızca münferit verilerle değil, 10 yıllık bütünleşik bir sağlık araştırmasıyla ortaya konulması gerekiyor.

Çünkü mevcut rakamlar yalnızca hastalıkları değil, Trakya’nın önündeki önemli bir halk sağlığı sorununu da gösteriyor.