Trakya Politik – Özel Haber

İstanbul’da ekim ayında yaşanan şiddetli yağışların ardından İSKİ Genel Müdürü Şafak Başa’nın Ayamama Deresi’nin eski ve yeni görüntülerini paylaşarak “Rekor yağış aldı, bu kez taşmadı. Çünkü ıslah ettik” açıklamasını yapması, gözleri yıllardır sel felaketleriyle anılan dereye çevirdi. Peki, Ekrem İmamoğlu’nun İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçildiği 2019 yılından bu yana Ayamama Deresi’nde neler yapıldı? Trakya Politik, 7 yıllık altyapı yatırımlarını, tamamlanan projeleri ve açıklanan rakamları mercek altına aldı.

2009’UN FELAKETİNDEN 2026’NIN SAĞANAKLARINA

Ayamama Deresi, İstanbul’un yakın tarihinde en acı sel felaketlerinden biriyle hafızalara kazındı. 9 Eylül 2009 tarihinde İstanbul’da 31 kişinin yaşamını yitirdiği büyük sel felaketinde, Ayamama Deresi çevresi en ağır yıkımın yaşandığı bölgelerden biri oldu.

Başakşehir’den başlayarak Küçükçekmece, Bağcılar, Bahçelievler ve Bakırköy çevresinden Marmara Denizi’ne ulaşan dere, yıllarca kontrolsüz yapılaşmanın, daralan dere yataklarının ve yetersiz altyapının yol açtığı sorunlarla gündemde kaldı.

Ancak 13-15 Ekim 2026 tarihlerinde İstanbul’u etkisi altına alan sağanakların ardından bu kez farklı bir görüntü kamuoyuyla paylaşıldı.

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürü Şafak Başa, Ayamama Deresi’nin ıslah öncesi ve sonrası görüntülerini yayımlayarak, “Ayamama Deresi… Yılların sorunu… Rekor yağış aldı… Bu kez taşmadı… Çünkü ıslah ettik” ifadelerini kullandı.

Paylaşım, yıllardır taşkın tehlikesiyle anılan Ayamama’daki altyapı yatırımlarını yeniden gündeme taşıdı.

İMAMOĞLU DÖNEMİNDE EKSİK KALAN BÖLÜMLERE MÜDAHALE EDİLDİ

Ayamama Deresi’ndeki ıslah çalışmalarının geçmişi 2019 yılından önceye uzanıyor. Önceki belediye yönetimleri döneminde de derenin önemli bölümlerinde ıslah ve altyapı çalışmaları gerçekleştirilmişti.

İSKİ’nin 2021 yılında açıkladığı verilere göre, yaklaşık 21 kilometrelik ana kolun 15 kilometre 800 metresi ıslah edilmişti. Geriye kalan bölümlerin bir kısmında çalışmalar devam ederken, diğer bölümler için imar ve kamulaştırma işlemleri gerekiyordu.

Ekrem İmamoğlu’nun göreve gelmesinin ardından yürütülen programda, özellikle eksik kalan dere kesimlerinin tamamlanması, suyun geçişini engelleyen yapıların yenilenmesi ve atık su hatlarının iyileştirilmesi üzerinde duruldu.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin faaliyet raporları, 2019 sonrasında Ayamama’nın farklı kesimlerinde gerçekleştirilen imalatları ortaya koyuyor.

2020 yılında Yenibosna Kolu’nda 209 metre dere ıslahı tamamlandı. Aynı yıl ana koldaki ayrı bir projede 530 metre imalat gerçekleştirildi.

2021 yılında ise ana koldaki çalışmalara 368 metre daha eklendi. Böylece söz konusu projenin toplam gerçekleşmesi 898 metreye ulaştı.

Çalışmalar sonraki yıllarda da farklı etaplar halinde devam etti.

DERE YATAĞININ SU TAŞIMA KAPASİTESİ ARTIRILDI

İSKİ’nin 2025 yılında duyurduğu önemli projelerden biri, Güneşli ile Sefaköy arasındaki dere ıslahı oldu.

Küçükçekmece ve Bahçelievler sınırlarındaki projede toplam 1.211 metre dere ıslahı ve 1.300 metre atık su kolektörü yapılması planlandı.

Temmuz 2025 itibarıyla 480 metre dere ıslahı ve 620 metre atık su kolektörü tamamlanmıştı.

İSKİ’nin açıklamasına göre, bu bölgede dere kanalının kesit alanının iki katına çıkarılması hedeflendi.

Böylece şiddetli yağışlarda aynı anda daha fazla suyun taşınabilmesi ve suyun çevredeki yerleşim alanlarına taşma riskinin azaltılması amaçlandı.

Atık su kolektörleriyle de kanalizasyon sularının dereye karışmasının önüne geçilerek Ataköy İleri Biyolojik Atık Su Arıtma Tesisi’ne ulaştırılması hedeflendi.

TAŞKINA NEDEN OLAN ESKİ KÖPRÜ KALDIRILDI

Ayamama Deresi’ndeki en önemli altyapı müdahalelerinden biri, Ağustos 2026’da tamamlandığı açıklanan Halkalı-Güneşli projesi oldu.

İSKİ, bu çalışma kapsamında 1.041 metre dere ıslahı ve 1.330 metre atık su kolektörü imalatı gerçekleştirdi.

Ancak projenin en dikkat çekici kısmı Basın Ekspres Kavşağı’ndaki köprü yenilemesiydi.

Yetersiz açıklığı nedeniyle derenin su akışını kısıtlayan eski köprü yıkıldı. Yerine 40 metre uzunluğunda yeni bir köprü inşa edilerek trafiğe açıldı.

Bu müdahale, taşkınların önlenmesi açısından önem taşıyor. Çünkü bir derenin yatağı genişletilse bile suyun geçişini engelleyen dar köprüler, şiddetli yağışlarda suyun birikmesine ve geriye doğru yükselmesine neden olabiliyor.

Yeni köprüyle birlikte dere yatağındaki suyun daha rahat ilerlemesi ve çevredeki taşkın riskinin azaltılması hedeflendi.

İSKİ Genel Müdürü Şafak Başa da projenin tamamlanmasının ardından yaptığı açıklamada, yeni köprü ve dere ıslahı sayesinde Ayamama’nın su akış kapasitesinin artırıldığını belirtmişti.

965 MİLYON LİRALIK YAĞMUR SUYU TÜNELİ

Ayamama havzasındaki bir diğer önemli altyapı yatırımı ise Kaynarca-Ayamama Yağmur Suyu Tüneli.

2024 yılının mart ayında yapımına başlanan proje için açıklanan yatırım büyüklüğü 965 milyon lira.

Yaklaşık 2,7 kilometre uzunluğunda ve 3,6 metre çapında tasarlanan tünel, Başakşehir ve Küçükçekmece’deki yoğun yerleşim ve sanayi bölgelerinde yağmur suyu tahliyesini iyileştirmeyi amaçlıyor.

2025 yılında yapılan ilk açıklamalarda tünelin 1.370 metrelik kazısının tamamlandığı belirtildi.

Daha sonraki İSKİ açıklamasında ise 2.715 metre tünel kazısı ile iki şaft imalatının tamamlandığı, kaplama ve dere bağlantı çalışmalarının sürdüğü duyuruldu.

Bununla birlikte, tünelin bütün bağlantılarıyla hizmete alındığına ilişkin güncel bir işletme kaydı doğrulanamadığından, son yağışlardaki etkisini kesin olarak belirlemek henüz mümkün değil.

3 MİLYAR LİRALIK BÖLGESEL DERE PROGRAMI

Ekrem İmamoğlu’nun belediye başkanlığı döneminde yürütülen önemli çalışmalardan biri de İSKİ Avrupa İkinci Bölge Dere Islahı ve Bakım Onarımı Programı oldu.

2024 yılında tamamlandığı açıklanan yaklaşık 3 milyar liralık program, Ayamama Deresi’nin Yenibosna kolunun da aralarında bulunduğu 9 ilçedeki 44 dereyi kapsıyordu.

Program kapsamında 10.600 metre dere ıslahı, 555 bin 623 metre dere temizliği ve 487 bin 337 metre kolektör temizliği gerçekleştirildi.

Derelerden yaklaşık 2 milyon 444 bin metreküp malzeme çıkarıldı.

Ancak bu rakamların tamamı Ayamama Deresi’ne ait değil. Ayamama, söz konusu bölgesel yatırımın kapsadığı derelerden yalnızca biri.

Bu nedenle 3 milyar liralık tutarı doğrudan Ayamama’ya harcanmış bir kaynak olarak değerlendirmek doğru olmaz.

DERE ÇEVRESİNDE YAŞAM VADİSİ OLUŞTURULDU

Altyapı çalışmalarına paralel olarak Ayamama Deresi çevresindeki alanların kamusal kullanıma kazandırılması için de çalışmalar yapıldı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından hayata geçirilen Ayamama Yaşam Vadisi’nin ilk etabı 2023 yılında hizmete açıldı.

Yaklaşık 186 bin metrekarelik ilk etabın ardından, Mayıs 2026’da 40 bin metrekarelik yeni bir bölüm daha açıldı.

Yeni bölümde 1.000 metre yürüyüş yolu, 480 metre bisiklet parkuru, spor alanları ve 70 araçlık otopark yer aldı.

Tüm etapların tamamlanmasıyla yaklaşık 1 milyon metrekarelik yaşam alanı oluşturulması hedefleniyor.

Projenin bazı etaplarında çalışmalar devam ediyor.

İSTANBUL 48 SAATTE İKİ AYLIK ORTALAMADAN FAZLA YAĞIŞ ALDI

Ayamama Deresi’ndeki çalışmaların yeniden gündeme gelmesine neden olan ekim yağışları, İstanbul genelinde oldukça yüksek değerlere ulaştı.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre, 13-15 Ekim tarihleri arasındaki 48 saatte İstanbul’daki 36 ölçüm istasyonunun ortalaması metrekareye 119,2 kilogram oldu.

Bu miktar, İstanbul’un eylül ve ekim aylarına ait uzun yıllar yağış ortalamalarının toplamı olan 106 kilogramı geride bıraktı.

Beykoz’da 274,4 kilogram, Arnavutköy’de 222,2 kilogram ve Sarıyer’de 208,3 kilogram yağış kaydedildi.

Ayamama Deresi’nin alt kesimine daha yakın olan Atatürk Havalimanı istasyonunda 55,2 kilogram, Florya’da ise 61,6 kilogram ölçüldü.

Dolayısıyla İstanbul genelindeki en yüksek yağış miktarının doğrudan Ayamama havzasına düştüğünü söylemek mümkün değil.

Bununla birlikte İSKİ Genel Müdürü Şafak Başa’nın paylaştığı görüntülerde, ıslah edilen dere kanalının yüksek debili suyu taşıdığı görülüyor.

Öte yandan son yağışlarda Küçükçekmece çevresinde su baskınları yaşandığı ve Ayamama’nın bazı kesimlerinde taşkın meydana geldiği yönünde haberler de yayımlandı.

Bu nedenle paylaşılan kesimde taşkın yaşanmadığı açıklamasını, derenin bütün güzergâhında hiçbir su baskını olmadığı şeklinde değerlendirmemek gerekiyor.

YEDİ YILIN BİLANÇOSU: GÖRÜNMEYEN YATIRIMLARIN SONUÇLARI

İSKİ ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin faaliyet raporlarıyla proje açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde, 2019 yılından sonra Ayamama havzasında önemli altyapı çalışmalarının yürütüldüğü görülüyor.

Dere yatağının eksik kalan bölümlerinde ıslah gerçekleştirildi. Su taşıma kapasitesini artırmayı amaçlayan kanal genişletme çalışmaları yapıldı. Eski köprüler yenilendi. Atık su kolektörleri inşa edildi. Büyük çaplı yağmur suyu tüneli projesinde önemli ilerleme sağlandı.

Bu çalışmaların bir bölümü Ekrem İmamoğlu’nun belediye başkanlığı döneminde tamamlandı. Bir bölümü ise o dönemde başlatılan veya sürdürülen yatırım programlarının devamı olarak 2025 ve 2026 yıllarında hayata geçirildi.

Ancak Ayamama’daki bütün yatırımların 2019 sonrasında başladığını söylemek de mümkün değil. Dere üzerindeki çalışmaların önemli bir bölümü önceki belediye yönetimleri dönemine uzanıyor.

Ayamama Deresi’nin bugünkü altyapısı, farklı dönemlerde gerçekleştirilen çalışmaların üzerine 2019 sonrasında eklenen yeni yatırımların bir sonucu.

Şafak Başa’nın paylaşımı ise kent yönetiminde sıkça gözden kaçan bir konuyu yeniden hatırlattı: Altyapıya yapılan yatırımların etkisi yalnızca bir felaket yaşandığında değil, bir felaketin önlenebildiği durumlarda da ortaya çıkabiliyor.

Elbette Ayamama’daki taşkın riskinin tamamen ortadan kalktığını söyleyebilmek için daha ayrıntılı yağış, debi ve su seviyesi ölçümlerine ihtiyaç var.

Fakat kamuya açıklanan proje kayıtları, derenin kritik noktalarında suyun geçiş kapasitesini artırmaya yönelik ciddi mühendislik çalışmaları gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor.

İstanbul’un geçmişte ağır bedeller ödediği Ayamama Deresi, bugün de önemli bir soruyu gündeme taşıyor:

Bir kentin altyapısına yapılan yatırımların değeri, yalnızca inşa edilen betonun miktarıyla mı, yoksa önlenebilen can ve mal kayıplarıyla mı ölçülmeli?

Ayamama örneği, bu sorunun yanıtını ararken yıllara yayılan altyapı politikalarını, kamu yatırımlarının sürekliliğini ve sahadaki ölçülebilir sonuçları birlikte değerlendirmenin önemini gösteriyor.

KAYNAKLAR

• İstanbul Büyükşehir Belediyesi 2020 Faaliyet Raporu
• İstanbul Büyükşehir Belediyesi 2021 Faaliyet Raporu
• İSKİ – Güneşli ve Sefaköy arasındaki dere ıslahı çalışmaları
• ANKA Haber Ajansı – Ayamama’da tamamlanan dere ıslahı ve yeni köprü
• İSKİ – Kaynarca-Ayamama Yağmur Suyu Tüneli
• Anadolu Ajansı – Avrupa İkinci Bölge Dere Islahı Programı
• İBB – Ayamama Yaşam Vadisi
• Anadolu Ajansı – Ekim 2026 İstanbul yağış verileri